Siostry Służebniczki Starowiejskie w Szynwałdzie

Siostry3

Dom Sióstr Służebniczek Starowiejskich
(powiększ fot.1)

Siostry Służebniczki Starowiejskie do Szynwałdu sprowadził Ksiądz Aleksander Siemieński, gdy objął parafię zaczął starania aby sprowadzić siostry Służebniczki ze Starej Wsi do Szynwałdu. Bogatsi gospodarze Litwinowie zdecydowali się oddać część pola na tzw. "Plebankówce" pod budowę ochronki (do dzisiaj stoi tam ochronka sióstr). Pierwsze Siostry Służebniczki przybyły do Szynwałdu w październiku 1891 roku, były to siostry Zofia Ślusarz, Florentyna Maria Marek i Ignacja Biega. Siostry prowadziły przedszkole dla dzieci do lat 6, odwiedzały chorych, zbierały dziewczęta na naukę śpiewu, szycia, kroju. Szybko ochronka okazała się za ciasna, w 1901 roku rozpoczęły się prace nad budową większego murowanego domu który został otwarty i poświęcony 11 października 1903 roku przez biskupa Leona Wałęgę. Znalazły się w nim kaplica, ochronka i szkoła ludowa. Pierwszymi siostrami w nowym domu były: siostra Florentyna Marek, siostra Józefa Stuligłowa i siostra Kwiryna Cholewa. W 1904 roku w ochronce otwarto klasę eksponowaną, w której uczyła siostra Florentyna. W latach 1907-1909 nastąpiła dalsza rozbudowa ochronki. Dobudowano skrzydła na Szkołę Gospodyń Wiejskich. W tak rozbudowanym domu znalazły się: ochronka, szkoła ludowa i Szkoła Gospodyń Wiejskich (fot.1). Siostry z Ochronki opiekowały się dziećmi w wieku 3-6 lat. U sióstr funkcję kapelana w czasie drugiej wojny pełnili ksiądz Aleksy Klawek, profesor UJK we Lwowie i ksiądz R. Kłonicki. W październiku 1953 roku władze powiatowe przejęły własność obecnej placówki Sióstr Służebniczek na rzecz skarbu państwa, zostawiając siostrom tylko dom mieszkalny, część budynków gospodarczych i 30 arów ziemi. W latach 1957-1960 udało się im odzyskać część zabranego gospodarstwa. 30 grudnia 1961 roku przedszkole sióstr zostało przejęte przez Wydział Oświaty który wynajmował od sióstr potrzebne pomieszczenia. Od 1961 roku mieści się tam między innymi Dom Sióstr Emerytek. W dniach 9 i 10 października 2004 roku odbyły się uroczyste obchody stulecia Domu Sióstr Służebniczek Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej w Szynwałdzie. Uroczystości połączone były z koronacją Cudownej Figury Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej. Aktu koronacji dokonał biskup ordynariusz diecezji tarnowskiej J. E. Ks. Wiktor Skworc. W uroczystościach uczestniczyła przełożona generalna Sióstr Służebniczek s. Mariola Karaś. Jedna z sióstr Waleria Benigna Rataj w lutym 2005 roku ukończyła 102 lata. Wszystkim, którzy pytają siostrę o receptę na długowieczność żartobliwie odpowiada, że zakonserwował ją rentgen, ponieważ wiele lat pracowała jako pielęgniarka w pracowni radiologicznej. Siostra Waleria w Szynwałdzie mieszka od 13 lat. Jest osobą bardzo zadowoloną z życia, podkreślając, iż to służba Bogu i ludziom daje taką radość. W 2006 w domu mieszkało 29 sióstr. Przełożoną była siostra Zofia Zasadni. W domu sióstr służebniczek kapelanem jest ksiądz Kazimierz Grzenia.

Siostr2m

Placówka Sióstr Służebniczek w domu
parafialnym (powiększ fot.2)

Siostr3m

Ochronka Sióstr Służebniczek na Świniogórze
(powiększ fot.3)

Siostr4m

Siostry Litwinówki (powiększ fot.4)

Druga placówka Sióstr Służebniczek mieściła się w domu parafialnym, wybudowanym przez księdza Siemieńskiego w latach 1891-1892 (fot.2). Siostry z tej placówki opiekowały się kościołem, prowadziły sklep Kółka Rolniczego, pracowały w szkole i opiekowały się organizacjami katolickimi. Sklep był prowadzony w latach 1896-1952 jego dochód był przeznaczany na budowę kościoła a później na jego utrzymanie. Tutaj znajdowało się kierownictwo szkoły, mieszkała tam i kierowała szkołą siostra Karolina Dec. Prowadziła ona również tajne nauczanie w czasie II wojny na poziomie szkoły podstawowej do której uczęszczało od 6 do 14 uczniów. W dniu 31 sierpnia 1957 roku nastąpiła likwidacja tej placówki.

Trzecia placówka dla sióstr Służebniczek w Szynwałdzie powstała przy pomocy parafian w 1903 roku w przysiółku Sinogóra, nazywanym obecnie Świniogóra (fot.3). Po wybudowaniu tam ochronki i kaplicy ksiądz proboszcz Siemieński nazwał to miejsce Święta Góra, albo Góra Świętej Teresy, ale te nazwy się nie przyjęły. Była to zaniedbana część parafii, z trudnym dostępem do kościoła, przy pomocy parafian zbudowano tam ochronkę. Poświęcenia dokonał Ordynariusz tarnowski biskup Leon Wałęga w 1905 roku 30 kwietnia. Od 1916 roku w trudnych warunkach siostry prowadziły również szkołę, nie mogły uczestniczyć w codziennej mszy świętej. Siostry z tej placówki prowadziły katechezę dla dzieci, opiekowały się kaplicą, niosły pomoc chorym i opiekowały się organizacjami katolickimi. Matka generalna nawet myślała o zniesieniu placówki, ale miejscowi gospodarze jak również ks. proboszcz uprosili, przyrzekając lepszą opiekę i siostry pozostały. Placówka została zamknięta przez zgromadzenie dopiero w październiku 1951 roku.

Czwarta Ochronka Sióstr Służebniczek powstała na Litwinówce - Szynwałd. Gdy cztery córki Tomasza Litwina wstępują do Zgromadzenia Sióstr Służebniczek, to wtedy jego żona przeznacza swoją ojcowiznę czyli 20 morgów pola na ich posagi. Przed wybuchem I wojny światowej do zgromadzenia wstępuje piąta córka. W czasie wojny ze względów bezpieczeństwa wszystkie nowicjuszki powróciły do swoich domów rodzinnych, jednak po przejściu frontu ta nowicjuszka nie powraca już do klasztoru. Po śmierci pierwszej żony w 1907 roku Tomasz Litwin wychodzi powtórnie za mąż i z tego małżeństwa również jego szósta córka Waleria wstępuje do zakonu (fot.4). Po śmierci drugiej żony Tomasza pozostałe córki postanowiły na ojcowiźnie zbudować ochronkę. Matka generalna wyraziła zgodę na powstanie ochronki i poleciła siostrze Laurencji Litwin przystosować dom rodzinny na potrzeby ochronki. Tak więc w 1937 roku siostry Laurencja Litwin i Antonina Dźwigaj otworzyły czwartą Ochronkę Sióstr Służebniczek w Szynwałdzie. Siostry od 1938 do 1962 roku prowadziły przedszkole, posługiwały chorym w domach, prowadziły punkt dożywiania dla dzieci w czasie wojny. W 1943 roku zorganizowały kolonię dla dziewcząt z Tarnowa, były również organizowane kursy szycia i kroju dla dziewcząt. Siostry przygotowywały również dzieci do wczesnej komunii świętej, w 1953 roku przystąpiło do I komunii św. 30 dzieci z których najmłodsze miało 5 lat. W 1953 roku 2 października władze powiatowe przejęły na rzecz skarbu państwa większość własności Walerii Teofili Litwin. Siostrom pozostawiono tylko dom mieszkalny, część zabudowań gospodarczych i 30 arów ziemi. W 1957 roku udało się odzyskać część gruntów a w 1960 roku za pieniądze po sprzedaży części gruntów wyremontowano dom i budynki gospodarcze. W 1961 roku siostry mogły uczyć tylko 25 dzieci i dlatego po południu były organizowane katechezy dla wszystkich dzieci. W 1961 roku 30 grudnia przedszkole przeją Wydział Oświaty i prowadził tam zajęcia w wynajętych od sióstr pomieszczeniach. W 1967 roku placówka Sióstr Służebniczek na Litwinówce decyzją przełożonych została zamknięta.

Materiał opracowano na podstawie między innymi książek: "ŻAL MI TEGO LUDU Ks. Prałat Aleksander Siemieński 1851 - 1939, proboszcz w Szynwałdzie 1885–1939", autor: O. Stanisław Stańczyk CSsR nasz rodak i Dzieje Gminy Skrzyszów i okolic w zarysie".

   
© ALLROUNDER